Tłusta skóra głowy i suche końcówki – jak je pielęgnować?

Tłusta skóra głowy i suche końcówki mogą występować jednocześnie. Skóra głowy wytwarza sebum, natomiast długości włosów są narażone na stopniowe uszkodzenia mechaniczne, termiczne i chemiczne. Sebum nie zawsze rozprowadza się równomiernie po włosach, dlatego mogą być przetłuszczone u nasady, a jednocześnie suche, szorstkie i podatne na łamanie na końcach.

Najważniejsza zasada to oddzielenie pielęgnacji skóry głowy od pielęgnacji długości włosów. Skórę głowy oczyszczaj zgodnie z jej potrzebami, a końcówki zabezpieczaj przed tarciem, przesuszeniem i wysoką temperaturą.

Poniżej wyjaśniamy, jak często myć przetłuszczającą się skórę głowy, jakie kosmetyki stosować na długości i kiedy objawy wymagają konsultacji dermatologicznej.

Dlaczego włosy mogą być jednocześnie tłuste i suche?

Skóra głowy zawiera liczne mieszki włosowe, z którymi związane są gruczoły łojowe. Wydzielają one sebum, czyli mieszaninę lipidów tworzących naturalną warstwę ochronną na powierzchni skóry i częściowo na włosach.

Ilość wydzielanego sebum zależy między innymi od indywidualnych predyspozycji, aktywności hormonalnej i wieku. Dlatego u niektórych osób skóra głowy szybko się przetłuszcza, a u innych dłużej zachowuje świeżość.

Łodyga włosa, czyli jego część znajdująca się nad powierzchnią skóry, jest zbudowana głównie z keratyny. Nie ma własnych gruczołów łojowych ani zdolności biologicznej regeneracji właściwej żywym tkankom.

Z czasem ulega stopniowym uszkodzeniom nazywanym wietrzeniem włosa (ang. hair weathering). Przyczyniają się do nich między innymi czesanie, tarcie, stylizacja cieplna, promieniowanie słoneczne i zabiegi chemiczne. Zjawisko to opisuje przegląd Gavazzoni Dias (2015).

Końcówki są najstarszą częścią długich włosów i zwykle najdłużej pozostają narażone na te czynniki. Jednocześnie sebum nie zawsze dociera do nich w ilości zapewniającej wystarczający poślizg i ochronę powierzchni włosa. Problem ten może być szczególnie widoczny przy włosach długich, kręconych, rozjaśnianych lub regularnie stylizowanych na gorąco.

Jak myć przetłuszczającą się skórę głowy?

Szampon nakładaj przede wszystkim na skórę głowy i delikatnie rozprowadzaj opuszkami palców. Nie ma potrzeby intensywnego pocierania długości włosów podczas każdego mycia. Spływająca piana zwykle wystarcza do ich oczyszczenia z codziennych zanieczyszczeń, choć przy większym nagromadzeniu produktów do stylizacji może być potrzebne dokładniejsze oczyszczanie.

Jak często myć włosy?

Myj skórę głowy tak często, jak wymaga tego ilość sebum i Twój komfort. Jeżeli włosy tracą świeżość już następnego dnia, codzienne mycie odpowiednio dobranym szamponem może być właściwym rozwiązaniem.

W badaniu Punyani i współautorów (2021) większą satysfakcję ze stanu skóry głowy i włosów obserwowano u osób myjących włosy pięć-sześć razy w tygodniu. W części kontrolowanej codzienne mycie wypadało korzystniej niż mycie raz w tygodniu, a w zastosowanych warunkach nie stwierdzono obiektywnego pogorszenia ocenianych parametrów włosów.

Badania dotyczyły określonych populacji azjatyckich, bez rozpoznanych chorób skóry głowy. Część autorów była związana z Procter & Gamble, producentem kosmetyków. Wyników nie należy więc interpretować jako dowodu, że codzienne mycie każdym szamponem będzie odpowiednie dla wszystkich.

Ważne jest również rozróżnienie: mycie usuwa nagromadzone sebum, ale samo w sobie nie musi zmniejszać aktywności gruczołów łojowych.

Czy można „przyzwyczaić” skórę głowy do rzadszego mycia?

Nie ma przekonujących dowodów, że celowe wydłużanie przerw między myciami trwale ogranicza produkcję sebum.

Jeśli skóra głowy szybko się przetłuszcza, nie trzeba odwlekać mycia w nadziei na jej „przestawienie”. Zamiast tego lepiej dobrać częstotliwość mycia i szampon zapewniający skuteczne oczyszczanie bez niepotrzebnego podrażniania.

Technika mycia: czy trzeba myć włosy dwa razy?

Dwukrotne mycie może być pomocne przy większym nagromadzeniu sebum, suchego szamponu i kosmetyków do stylizacji. Nie jest jednak obowiązkowe podczas każdego mycia.

Przy niektórych produktach drugie mycie jest częścią instrukcji producenta. Przykładem jest BHA Sebum Control Shampoo and Peeling marki Dermomedica Cosmeceuticals. Według opisu producenta podczas standardowego użycia pianę pozostawia się na skórze głowy na 2-3 minuty, a następnie powtarza mycie.

Ten sam produkt może pełnić również funkcję peelingu. Przy zastosowaniu złuszczającym producent zaleca pozostawienie piany z drugiego mycia na 8-10 minut, nie dłużej.

Producent rekomenduje taką procedurę co najmniej raz w tygodniu lub zgodnie z zaleceniami specjalisty. Nie oznacza to jednak, że każda osoba z przetłuszczającą się skórą głowy potrzebuje cotygodniowego peelingu. Częstotliwość trzeba dopasować do stanu skóry, jej tolerancji i instrukcji produktu.

Według informacji producenta produkt nie jest rekomendowany po keratynowym prostowaniu włosów.

Odżywka i maska – gdzie je nakładać?

Przy szybko przetłuszczającej się nasadzie klasyczną odżywkę najlepiej nakładać przede wszystkim na długości i końcówki włosów. Pozwala to poprawić ich poślizg i wygląd bez nadmiernego obciążania włosów przy skórze głowy.

Nie oznacza to jednak, że każda maska powinna omijać skórę głowy. Wyjątkiem są kosmetyki specjalnie do niej przeznaczone. Growth Factor Scalp and Hair Mask według producenta można stosować zarówno na skórę głowy, jak i włosy. Przy skłonności do przetłuszczania producent zaleca skrócenie czasu aplikacji do 2-5 minut.

Jak chronić suche końcówki?

Długości włosa nie można biologicznie regenerować tak jak żywej skóry. Odpowiednio dobrane kosmetyki mogą jednak zmniejszać tarcie, wygładzać powierzchnię włosa, ułatwiać rozczesywanie i ograniczać dalsze uszkodzenia.

Najważniejsze są: regularne kondycjonowanie, ochrona przed wysoką temperaturą i delikatne traktowanie włosów.

Odżywka i olejek na długości

Odżywki poprawiają poślizg włosów, ułatwiają rozczesywanie i pomagają ograniczać uszkodzenia mechaniczne. Ich rolę w codziennej pielęgnacji opisuje między innymi przegląd Gavazzoni Dias (2015).

Pomocne mogą być również oleje, choć nie każdy działa w taki sam sposób. W badaniu laboratoryjnym Rele i Mohile (2003) olej kokosowy, w przeciwieństwie do porównywanych oleju mineralnego i słonecznikowego, ograniczał utratę białek z włosów.

Nie oznacza to jednak, że każdy kosmetyk zawierający olej kokosowy zapewnia identyczne działanie. O efekcie gotowego produktu decydują także pozostałe składniki, ich proporcje i sposób stosowania.

W przypadku szybko przetłuszczającej się skóry głowy olejek wygładzający zwykle najlepiej nakładać na długości i końcówki. Przykładem jest Hair Structure Repair Oil. Producent rekomenduje 1-2 pompki na włosy suche lub lekko wilgotne, z pominięciem nasady. Ilość warto dostosować do długości, gęstości i podatności włosów na obciążenie.

Ochrona przed ciepłem

W badaniu Lee i współautorów (2011) porównywano wpływ różnych warunków suszenia na pasma włosów.

Najbardziej nasilone uszkodzenia powierzchni włosa występowały przy suszeniu gorącym powietrzem z odległości 5 cm, przy temperaturze około 95°C.

Suszenie z odległości 15 cm, przy niższej temperaturze i ciągłym poruszaniu suszarką, powodowało mniej uszkodzeń niż suszenie z bardzo bliskiej odległości. W grupie włosów suszonych naturalnie zaobserwowano natomiast określone zmiany w kompleksie błon komórkowych między komórkami włosa.

Nie oznacza to, że naturalne schnięcie zawsze szkodzi bardziej niż suszarka. Było to badanie laboratoryjne prowadzone w określonych warunkach, a ocena zależała od rodzaju analizowanych uszkodzeń.

Przed suszeniem i stylizacją cieplną warto zastosować kosmetyk termoochronny zgodnie z instrukcją. ThermoSmoother to preparat, który według producenta stosuje się na włosy wilgotne lub suche przed suszeniem, prostowaniem i lokowaniem.

Pamiętaj, że preparat termoochronny ogranicza ryzyko uszkodzeń związanych ze stylizacją, ale nie zapewnia całkowitej ochrony przed dowolnie wysoką temperaturą.

Mniej tarcia i regularne podcinanie

Po myciu delikatnie odsączaj włosy ręcznikiem zamiast mocno je pocierać. Przy rozczesywaniu zacznij od końcówek i stopniowo przechodź wyżej, szczególnie jeśli włosy łatwo się plączą.

Kosmetyki mogą tymczasowo wygładzić rozdwojone końcówki i poprawić ich wygląd, ale nie przywracają trwale ciągłości uszkodzonej łodygi włosa. Rozdwojoną część należy podciąć. Odpowiednia pielęgnacja pomaga natomiast ograniczać powstawanie kolejnych uszkodzeń.

Schemat pielęgnacji – dwa obszary, dwa cele. Schemat ma charakter poglądowy. Częstotliwość mycia i dobór kosmetyków należy dostosować do stanu skóry głowy, rodzaju włosów i instrukcji produktów.

Rutyna krok po kroku

Najczęstsze błędy

• Nakładanie ciężkich kosmetyków przy nasadzie. Odżywki i olejki wygładzające przeznaczone do długości mogą obciążać włosy u nasady. Wyjątkiem są produkty opracowane specjalnie do skóry głowy.
• Odwlekanie mycia mimo nagromadzenia sebum. Nie ma przekonujących dowodów, że celowe przetrzymywanie przetłuszczających się włosów trwale zmniejsza aktywność gruczołów łojowych.
• Intensywne pocieranie długości szamponem. Przy rutynowym myciu zwykle nie jest potrzebne mocne szorowanie całej łodygi włosa. Tarcie może zwiększać uszkodzenia mechaniczne.
• Zbyt częsty lub zbyt intensywny peeling. Nadmierne złuszczanie może podrażniać skórę. Nie każda przetłuszczająca się skóra głowy wymaga produktów złuszczających.
• Gorące powietrze kierowane z bliska. Wysoka temperatura i bardzo mała odległość suszarki zwiększają ryzyko uszkodzeń powierzchni włosa.
• Pomijanie ochrony podczas stylizacji cieplnej. Nawet odpowiednio dobrany produkt termoochronny nie zastąpi rozsądnej temperatury i właściwej techniki stylizacji.

Kiedy skonsultować się z dermatologiem?

Szybkie przetłuszczanie skóry głowy samo w sobie nie musi oznaczać choroby. Konsultacja jest jednak wskazana, jeśli pojawiają się dodatkowe objawy, szczególnie:

• nagła, wyraźna zmiana ilości wydzielanego sebum bez oczywistej przyczyny;
• uporczywy świąd, pieczenie, zaczerwienienie lub tłuste, żółtawe łuski;
• nasilone wypadanie włosów, widoczne przerzedzenie albo ogniska utraty włosów;
• zmiany zapalne, bolesność skóry głowy lub objawy mogące sugerować zaburzenia hormonalne.

Objawy te mogą mieć różne przyczyny, między innymi choroby zapalne skóry głowy, dlatego nie należy próbować rozwiązywać ich samym peelingiem lub coraz silniejszym szamponem.

Dermatolog może ocenić stan skóry głowy, ustalić wskazania do diagnostyki i w razie potrzeby zaproponować leczenie. Specjalista zajmujący się pielęgnacją włosów i skóry głowy może natomiast wspierać dobór kosmetyków w granicach swoich kwalifikacji.

Kosmetyki z naszej oferty

Poniższe cztery kosmetyki z linii Trichotherapy marki Dermomedica Cosmeceuticals odpowiadają różnym etapom opisanej pielęgnacji. Nie każdy produkt jest niezbędny w każdej rutynie – wybór powinien zależeć od potrzeb skóry głowy i kondycji włosów.

BHA Sebum Control Shampoo and Peeling – oczyszczanie skóry głowy

BHA Sebum Control Shampoo and Peeling jest szamponem, który według producenta może pełnić również funkcję peelingu skóry głowy. Deklarowana formuła zawiera między innymi 1% kwasu salicylowego, 1% kwasu azelainowego, 1% mocznika i 0,25% piroktolaminy, a także olejek z drzewa herbacianego.

Producent przeznacza produkt do skóry głowy ze skłonnością do przetłuszczania i łojotoku. Czas kontaktu z powierzchnią skóry i częstotliwość stosowania należy dostosować do wybranego sposobu aplikacji oraz tolerancji.

Więcej kosmetyków znajdziesz w kategorii szampony i peelingi.

Growth Factor Scalp and Hair Mask – pielęgnacja skóry głowy i włosów

Growth Factor Scalp and Hair Mask to maska przeznaczona według producenta do stosowania zarówno na skórę głowy, jak i na włosy. Deklarowana formuła zawiera między innymi ceramid-1, astaksantynę i składniki nawilżające. Przy skłonności do szybkiego przetłuszczania producent zaleca skrócony czas aplikacji wynoszący 2-5 minut.

Maskę można rozważyć jako uzupełnienie rutyny, jeśli odpowiada potrzebom skóry i włosów. Jej nazwa nie powinna być traktowana jako dowód klinicznego pobudzania wzrostu włosów.

Hair Structure Repair Oil – wygładzenie długości i końcówek

Hair Structure Repair Oil jest kosmetykiem kondycjonującym, łączącym silikony z olejami roślinnymi, między innymi arganowym, jojoba, makadamia i kokosowym. Producent poleca go do włosów suchych, puszących się i narażonych na uszkodzenia podczas stylizacji.

Produkt nakłada się przede wszystkim na długości i końcówki, z pominięciem nasady. Przy cienkich włosach lub skłonności do obciążenia warto zacząć od niewielkiej ilości.

Podobne produkty znajdziesz w kategorii serum i olejki trychologiczne.

ThermoSmoother – ochrona termiczna włosów

ThermoSmoother to kosmetyk w sprayu przeznaczony do stosowania przed stylizacją cieplną. Według producenta zawiera polimery tworzące film na powierzchni włosa, hydrolizowaną keratynę, kolagen i kompleks olejów roślinnych.

Może stanowić element rutyny przy regularnym suszeniu, prostowaniu lub lokowaniu włosów. Stosuj go zgodnie z instrukcją i pamiętaj, że ochrona termiczna nie eliminuje całkowicie ryzyka uszkodzeń spowodowanych wysoką temperaturą.

Najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Tłusta skóra głowy i suche końcówki nie wymagają jednego uniwersalnego kosmetyku, lecz odpowiedniego rozdzielenia pielęgnacji.

Skórę głowy myj zgodnie z jej potrzebami, unikając zarówno celowego przetrzymywania nadmiaru sebum, jak i niepotrzebnego intensywnego złuszczania. Długości włosów zabezpieczaj odżywką, ochroną termiczną i produktami poprawiającymi poślizg, dostosowanymi do ich kondycji.

Jeśli szybkiemu przetłuszczaniu towarzyszy uporczywy świąd, zaczerwienienie, łuszczenie lub nasilone wypadanie włosów, skonsultuj się z dermatologiem.

Polecane kosmetyki

Kosmetyki omówione w artykule:

Źródła

1. Gavazzoni Dias M.F.R. (2015). Hair Cosmetics: An Overview. International Journal of Trichology, 7(1), 2-15.
2. Punyani S., Tosti A., Hordinsky M., Yeomans D., Schwartz J. (2021). The Impact of Shampoo Wash Frequency on Scalp and Hair Conditions. Skin Appendage Disorders, 7(3), 183-193.
3. Lee Y., Kim Y.D., Hyun H.J., Pi L.Q., Jin X., Lee W.S. (2011). Hair Shaft Damage from Heat and Drying Time of Hair Dryer. Annals of Dermatology, 23(4), 455-462.
4. Rele A.S., Mohile R.B. (2003). Effect of mineral oil, sunflower oil, and coconut oil on prevention of hair damage. Journal of Cosmetic Science, 54(2), 175-192.